Κυριακή, Σεπτεμβρίου 18, 2016

Ἠ.Χ. Παπαδημητρακόπουλος: Ἀμπὰς Κιαροστάμι

Ἀμπὰς Κιαροστάμι

Πέθανε στις ἀρχὲς Ἰουλίου ὁ ἰρανὸς σκηνοθέτης Ἀμπὰς Κιαροστάμι. Μὲ τὸ θάνατό του ὁ ἰρανικός, ἀλλὰ καὶ ὁ παγκόσμιος κινηματογράφος ἔχασαν ἔναν ἀκόμη ποιητὴ τῆς εἰκόνας καὶ τοῦ ἤχου. Ὁ Κιαροστάμι ὑπῆρξε μία ἀπὸ τὶς πιὸ εὐφρόσυνες ἀποκαλύψεις τῆς δεκαετίας τοῦ ’80. Ἐπίμονος μινιμαλιστής, μὲ εἰκόνες μνημειώδους ἀθωότητος καὶ ρεαλισμοῦ, δὲν δίστασε νὰ χρησιμοποιήσει τὸ πιὸ τραχὺ καὶ σκληρὸ ἠχητικὸ ὑλικὸ (τοὺς θορύβους ξεχαρβαλωμένων ὀχημάτων, τῶν κομπρεσέρ, τῶν γιγάντιων σπαστήρων, τῆς τερατώδους μπετονιέρας) προκειμένου νὰ καταγράψει τὴν ἐρήμωση τοῦ τόπου καὶ τὴν ἐρημία τῆς ἀνθρώπινης ψυχῆς.
Θὰ τὸν θυμόμαστε ὅπως τὴν φιγούρα στην τελευταία σκηνὴ τοῦ ἀριστουργήματός του (1994) “Μέσα ἀπὸ τοὺς Ἐλαιῶνες”: στὰ μακρινά, ἀργά, σχεδὸν μακρόσυρτα, ἐπαναλαμβανόμενα καὶ τόσο χαρακτηριστικὰ πλάνα του, ὁ ἥρωας χάνεται καὶ κάθε τόσο ἀναφαίνεται, γιὰ νὰ χαθεῖ καὶ νὰ ξαναφανεῖ ὥσπου νὰ χαθεῖ, πιά, ὁριστικά, ἐνῶ τὸν συνοδεύει βῆμα-βῆμα ὄχι ὡς ἁπλὴ ὑπόκρουση, ἀλλὰ σὰν νὰ γράφτηκε ἐπίτηδες γι’ αὐτὸν ἡ ὑποβλητικὴ μουσικὴ τοῦ Τέλεμανν — ἀναδρομικὴ ἀνάθεση τοῦ σκηνοθέτη στὸν συνθέτη, διακόσια τόσα χρόνια πρίν…

Ἠ.Χ. Παπαδημητρακόπουλος
Ὀροπέδιο, ΤΕΥΧΟΣ 17ο, Σεπτέμβριος 2016
Ἡ Μεγάλη ὀθόνη

Σάββατο, Σεπτεμβρίου 17, 2016

H.P. Lovecraft Οἱ γάτες τoῦ Οὔλθαρ


H.P. Lovecraft
Οἱ γάτες τoῦ Οὔλθαρ
Mετάφραση ἀπὸ τὴν ἀγγλική: Βασιλικὴ Κανελλοπούλου
ΟΡΟΠΕΔΙΟ, ΤΕΥΧΟΣ 17ο, ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2016

Λέγεται ὅτι στὸ Οὔλθαρ, ποὺ βρίσκεται πέρα ἀπὸ τὸν ποταμὸ Σκάι, κανεὶς δὲν δικαιοῦται νὰ σκοτώσει γάτα. Κι αὐτὸ μπορῶ ἀλήθεια νὰ τὸ πιστέψω βλέποντάς την νὰ κάθεται γουργουρίζοντας πλάι στὴ φωτιά. Διότι ἡ γάτα εἶναι ἀπόκρυφη καὶ κοντὰ σὲ παράξενα πράματα, τὰ ὁποῖα οἱ ἄνθρωποι δὲν μποροῦν νὰ ἀντιληφθοῦν. Εἶναι ἡ ψυχὴ τῆς Ἀρχαίας Αἰγύπτου καὶ κουβαλᾶ παραμύθια ἀπὸ τὶς ξεχασμένες πόλεις τῆς Μερόε καὶ Ὀφίρ. Συγγενεύει μὲ τοὺς ἀφεντάδες τῆς ζούγκλας καὶ εἶναι κληρονόμος τῶν μυστικῶν τῆς παλαιᾶς καὶ καταχθόνιας Ἀφρικῆς. Ἡ Σφίγγα εἶναι ἐξαδέλφη της καὶ μιλᾶ τὴ γλώσσα της. Κι ὅμως, εἶναι ἀρχαιότερη ἀπὸ τὴ Σφίγγα καὶ θυμᾶται ὅσα αὐτὴ ἔχει ξεχάσει.
Στὸ Οὔλθαρ, πρὶν ἀκόμα οἱ κυβερνῶντες ἀπαγορεύσουν τὴ θανάτωση τῶν γατῶν, κατοικοῦσαν ἐκεῖ ἕνας γέρος χωρικὸς μὲ τὴ γυναίκα του, στοὺς ὁποίους ἄρεσε νὰ παγιδεύουν καὶ νὰ σκοτώνουν τὶς γάτες τῶν γειτόνων τους. Γιὰ ποιό λόγο τὸ ἔκαναν αὐτό, δὲν μπορῶ νὰ τὸ ξέρω. Ἐκτὸς ἀπ’ τὸ ὅτι πολλοὶ μισοῦσαν τὸ νιαούρισμα τῆς γάτας μέσα στὴ νύχτα κι ἐνοχλοῦνταν ἀπὸ τὸ μπερμπάντικο τρέξιμό της γύρω ἀπὸ τὶς αὐλὲς καὶ τοὺς κήπους μέσα στὸ σύθαμπο. Ὁποιοσδήποτε ὅμως κι ἂν ἦταν ὁ λόγος, ὁ γέρος ἄντρας καὶ ἡ γυναίκα του ἔνιωθαν μεγάλη ἱκανοποίηση νὰ παγιδεύουν καὶ νὰ σκοτώνουν ὅλες τὶς γάτες ποὺ τύχαινε νὰ βρίσκονται κοντὰ στὸ χαμόσπιτό τους. Καὶ ἀπὸ κάποιους ἤχους ποὺ ἀκούγονταν σὰν ἔπεφτε τὸ σκοτάδι, ἀρκετοὶ χωρικοὶ φαντάζονταν ὅτι οἱ τρόποι θανάτωσης ἦταν τρομερὰ καὶ ἀσυνήθιστα φρικιαστικοί. Παρ’ ὅλα αὐτὰ οἱ χωρικοὶ δὲν συζητοῦσαν τέτοια πράγματα μὲ τὸν γέρο καὶ τὴ γυναίκα του ἐξ αἰτίας τῆς συνήθους ἔκφρασης τῶν ρυτιδιασμένων μορφῶν τους κι ἐπειδὴ τὸ χαμόσπιτό τους ἦταν τόσο μικρὸ καὶ κρυμμένο στὰ σκοτεινά, κάτω ἀπὸ τὶς δρύες ποὺ ἁπλώνονταν, στὸ πίσω μέρος μιᾶς ἔρημης αὐλῆς. Στὴν πραγματικότητα, ὅσο κι ἂν οἱ ἰδιοκτῆτες τῶν γατῶν μισοῦσαν τοὺς ἀλλόκοτους αὐτοὺς γέρους, ὁ φόβος τους ἦταν μεγαλύτερος καὶ δὲν τοὺς ἐπιτιμοῦσαν ὡς κτηνώδεις δολοφόνους παρὰ μονάχα φρόντιζαν ἔτσι ὥστε κανένα  ἀπὸ τὰ ἀξιαγάπητά τους κατοικίδια ἀκόμη καὶ οἱ ἁπλοὶ ποντικοθήρες νὰ μὴν περιπλανῶνται σιμὰ σ’ αὐτὸ τὸ ἀπομακρυσμένο χαμόσπιτο, κάτω ἀπὸ τὰ σκιερὰ δέντρα. Ὅταν, ἀπὸ κάποια ἀναπόφευκτη ἀβλεψία, ἐξαφανιζόταν κάποια γάτα κι ἀκούγονταν τὰ οὐρλιαχτά της σὰν ἔπεφτε τὸ σκοτάδι, ὁ ἰδιοκτήτης της θρηνοῦσε ἀνήμπορος καὶ παρηγοροῦσε τὸν ἑαυτό του εὐχαριστώντας τὴν Μοίρα γιατί δὲν ἦταν κάποιο ἀπὸ τὰ παιδιά του ποὺ βασανίστηκε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπο. Γιατί οἱ κάτοικοι τοῦ Οὔλθαρ ἦταν ἁπλοϊκοὶ καὶ δὲν γνώριζαν ἀπὸ ποῦ πρωτοῆρθαν οἱ γάτες.

Παρασκευή, Σεπτεμβρίου 16, 2016

Δημήτρης Κανελλόπουλος: Ὁ Κόκκινος Ἀρωματοποιός, ΟΡΟΠΕΔΙΟ, ΤΕΥΧΟΣ 17ο, ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ 2016


Δημήτρης Κανελλόπουλος


Ὁ Κόκκινος Ἀρωματοποιός
ΟΡΟΠΕΔΙΟ, ΤΕΥΧΟΣ 17ο, ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ 2016

Ἔπινα τὸ ἐσπρεσάκι μου στὸ Iulius Mall, διαβάζοντας τὶς ἐφημερίδες. Ἦταν Ὀκτώβρης ἀλλὰ τὸ κλίμα εἶχε ἀλλάξει. Δὲν ἦταν βαρὺς χειμώνας ὅπως παλιά. Εἶχε μιὰ λαμπερὴ λιακάδα. Ἡ ψύχρα ὅμως ἦταν ἀπαγορευτικὴ γιὰ νὰ καθίσω στὴ βεράντα. Καθόμουν μέσα στὸ καφὲ Πίκολο, πλάι στὴν τζαμαρία καὶ ἀπολάμβανα τὴν ὄμορφη λίμνη μὲ τὰ κτίρια ποὺ εἶχαν φυτρώσει γύρω της. Μιὰ νοσταλγία μὲ εἶχε κατακυριεύσει. Θυμόμουν στὶς ὄχθες τῆς ἀπεριποίητης λίμνης τὸ μοναδικὸ κτίριο, ἕνα παλιὸ ἐργοστάσιο πάγου. Καὶ τὰ ταπεινὰ σπιτάκια ποὺ ὑπῆρχαν στὴ δεξιὰ πλευρά της. Ἐκεῖ, ἀγοράζαμε ντομάτες κι ἄλλα ζαρζαβατικά, ποὺ καλλιεργοῦσαν οἱ κάτοικοι, ὅταν αὐτὰ ἐξαφανίστηκαν ἀπὸ τὴν ἀγορὰ τῆς πόλης. Μέσα σὲ τριάντα χρόνια, ὅλα εἶχαν ἀλλάξει. Γύρω ἀπὸ τὴ λίμνη εἶχαν χτιστεῖ ὡραῖα, παραδοσιακὰ μεσοαστικὰ σπίτια. Καλαίσθητα σπίτια στὸ παραδοσιακὸ στὶλ τῆς Τρανσυλβανίας. Στὸ βάθος ὑπῆρχαν κάποιες κομψὲς πολυκατοικίες. 

Τρίτη, Μαρτίου 29, 2016

Ἄγγελου Ἐλεφάντη: Οἱ τόνοι καὶ τὰ πνεύματα τοῦ κακοῦ

τοῦ Ἄγγελου Ἐλεφάντη
 [περιοδικὸ «Ὁ Πολίτης», τ. 25, Μάρτιος-Ἀπρίλιος 1979.]


Ἄμεση καὶ ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη θεώρησαν τὴν ἁπλοποίηση τοῦ τονικοῦ μας συστήματος οἱ συνδικαλιστικοὶ ἐκπρόσωποι τῶν ἐκπαιδευτικῶν ὄλης τῆς χώρας, δηλαδὴ ἡ Διδασκαλικὴ Ὁμοσπονδία Ἑλλάδος, ἡ Ὁμοσπονδία Λειτουργῶν Μέσης ᾽Εκπαιδεύσεως καὶ ἡ Ομοσπονδία ᾽Ιδιωτικῶν ᾽Εκπαιδευτικῶν Λειτουργῶν Ἑλλάδος. Οἱ τρεῖς ὀργανώσεις σὲ συγκέντρωση ποὺ ὀργάνωσαν στὶς 2.4.79 στὸ Πολυτεχνεῖο, (ὁμιλητὲς ἧταν ὁ καθηγητὴς κ. ᾽Εμμ. Κριαρᾶς καὶ ἡ ψυχολόγος κ. Ἐλπίδα Καλύβα), σὲ σχετικό τους ψήφισμα τονίζουν ὅτι ἡ μεταρρύθμιση τοῦ τονικοῦ συστήματος ἐπιβάλλεται διότι:
1.     Καμιὰ ἱστορικὴ συνέπεια δὲν ἐπιβάλλει τὴ διατήρηση τοῦ πολυτονισμοῦ γιατὶ αὐτὸ εἶναι μεταλεξανδρινὸ κατάλοιπο καὶ δὲν ἀποτελεῖ κλασική μας παράδοση.
2.     Ἡ ποικιλία τῶν τριῶν τόνων δἐν ἐξυπηρετεῖ κανένα πρακτικὸ σκοπὸ καὶ καμιὰ γλωσσικὴ ἀνάγκη.
3.     Ἡ ἐκμάθηση τῶν κανόνων τοῦ τονισμοῦ στερεῖ ἀπὸ τὰ παιδιὰ χρόνο καὶ δυνάμεις, ποὺ θὰ μποροῦσαν νὰ διατεθοῦν γιὰ ἄλλη, οὐσιαστικὴ μόρφωση.
4.     Ἡ μηχανικὴ ἀπομνημόνευση ἄχρηστων τύπων μαραίνει τὸ πνεῦμα, δεσμεύει τὴ σκέψη, ναρκοθετεῖ τὴ μάθηση καὶ κλονίζει τὴν ἐμπιστοσύνη τῶν παιδιῶν πρὸς τὸ Σχολεῖο καὶ τὴ φυσική τους ἔφεση γιὰ μάθηση.
5.     Ἡ χρήση τῶν τόνων ἔξω ὑπὸ τὸ Σχολεῖο ἐπιβαρύνει τὴν οἰκονομία μὲ ἀνυπολόγιστη δαπάνη σὲ χρῆμα καὶ χρόνο ἐργασίας.
6.     Τὴν τονικὴ μεταρρύθμιση τὴ ἔχουν ἤδη ἀποδεχτεῖ καὶ ἐν μέρει τὴν ἔχουν ἐφαρμόσει πλῆθος παράγοντες (συγγραφεῖς, ἡμερήσιος καὶ περιοδικὸς τύπος).
Γιὰ τοὺς παραπάνω λόγους, τονίζεται στὸ ψήφισμα, οἱ τρεῖς συνδικαλιστικὲς ὀργανώσεις «ἀπαιτοῦν ἀπὸ τὸ κράτος νὰ ἀπαλλάξει τὴν ἐκπαίδευση καὶ τὸ λαὸ ἀπὸ ἕνα ἐπιζήμιο βάρος».
Τὸ ψήφισμα αὐτὸ τῶν τριῶν ὀργανώσεων ἔχει ἰδιαίτερη σημασία. Πρέπει νὰ προσεχτεῖ καὶ νὰ συζητηθεῖ, ὄχι γιατὶ θέτει τὸ ζήτημα τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ μονοτονικοῦ συστήματος — ἕχει τεθεῖ ἀπὸ χρόνια πολλὰ — ἀλλὰ γιατὶ συμπυκνώνει ἐπιγραμματικὰ τὸ σύνολο τῶν ἐπιχειρημάτων ποὺ κατὰ καιροὺς ἔχουν διατυπωθεῖ καὶ ἑπομένως παρέχει συγκεκριμένη βάση γιὰ τὴ συζήτησή του. Καὶ γιὰ ἕνα ἄλλο λόγο, πιὸ σημαντικό: διότι ἀποτελεῖ θέση, πολιτικὴ θέση ἐννοῶ, τῶν τριῶν συνδικαλιστικῶν ὁργανώσεων ποὺ τὰ μέλη τους (καθηγητὲς μέσης ἐκπαιδεύσεως, δάσκαλοι δημοσίων καὶ ἰδιωτικῶν, νηπιαγωγοί, κ.λπ.), μαθαίνουν γράμματα στὰ παιδιὰ — καὶ πρῶτα ἀπ᾿ ὅλα γραφὴ καὶ ἀνάγνωση. Καὶ ἐπειδὴ ἡ ἄποψη τῶν λειτουργῶν τῆς ἐκπαίδευσης βασίζεται σὲ μιὰ ἀντικειμενικὴ ἁρμοδιότητα ἕχει πολὺ μεγαλύτερη σημασία ἀπὸ τὶς γνῶμες ἐπιστημόνων ποὺ ἐκφράστηκαν ὑπὲρ τοῦ μονοτονισμοῦ.1 (ἱστορικῶν, φιλολόγων, ψυχολόγων κ.λπ.) καὶ μετράει περισσότερο, ἀπὸ τὴν ἐφαρμογὴ τοῦ μονοτονικοῦ συστήματος ἀπὸ τὶς μεγαλύτερες ἡμερήσιες ἐφημερίδες.
Δικαίωμα τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίαςκρινόμενο πάντως τυπικὸ δικαίωμαεἶναι νὰ μὴ χρησιμοποιεῖ τὴν δασεία τὴν περισπωμένη, νὰ ἐφαρμόζει ὅποια ὁρθογραφία θεωρεῖ σωστή, νὰ ἀδιαφορεῖ ἀκόμα καὶ γιὰ τὰ ὀρθογραφικὰ λάθη. Καὶ ἀπ᾿ αὐτὴ τὴν ἄποψη εἶναι δικαίωμα τῶν ἐφημερίδων ὁποιουδήποτε ἄλλου νὰ ἐφαρμόζει ὅποιο σύστημα τονισμοῦ ἐπιλέγει, νὰ τὸ βαφτίζει «μονοτονικό» καὶ νὰ τὸ παρουσιάζει σὰν «ἐθνικὴ ἀναγκαιότητα». Στὴ περίπτωση ὅμως τῶν τριῶν συνδικαλιστικῶν ὀργανώσεων τὸ θέμα δὲν μπορεῖ νὰ τεθεῖ μὲ ὅρους δικαιώματος. Γιατὶ πρὶν ἀπὸ τὴν ἄσκηση τοῦ δικαιώματος, τὴν κατηγορηματικὴ ἀπόφανση ἢ τὴν τελειωμένη ἀπόφαση, ὅλοι θὰ εἴχαμε τὴν ἀξίωση ἀπὸ τὶς δημοκρατικὲς - συνδικαλιστικὲς ὀργανώοσεις ζητήματα ποὺ δὲν ἀφοροῦν μόνο τὰ μέλη τους καὶ δὲν ἀναφέρονται στὶς ἐπαγγελματικές τους διεκδικήσεις νὰ μὴν ἀντιμετωπίζονται μὲ συνδικαλιστικὲς διαδικασίες καὶ νὰ μὴ «λύονται» διὰ ἀνατάσεως τῆς χειρός. Διότι ἡ ὀρθογραφία καὶ ἡ γραφὴ τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας ἀφορᾶ ὅλους τοὺς Ἕλληνες, παιδιὰ καὶ μεγάλους, μορφωμένους καὶ ἀμόρφωτους, δεξιοὺς καὶ ἀριστερούς, σημερινοὺς καὶ αὐριανούς, γιατὶ ὅλοι γράφουμε καὶ διαβαζουμε λίγο ἢ πολὺ καί, ἴσως, οἱ ἐπερχόμενοι περισσότερο ἀπὸ μᾶς. Θὰ περιμέναμε, λοιπόν, πρὶν ἀπαγγελθοῦν οἱ θέσεις καὶ οἱ ἀπαιτήσεις, πρὶν νὰ ὑπάρξουν οἱ ἀποφάσεις τῶν φορέων (ποῦ, κι αὐτὸ ἔχει σημασία, ἀποτελοῦν δημόσιους θεσμοὺς) νὰ προηγηθεῖ ἡ πλατιὰ συζήτηση, ἡ πρόσκληση καὶ ἡ πρόκληση γιὰ τὴν ἕρευνα τοῦ θέματος, θὰ περιμέναμε, λοιπόν, τὸ ἐρώτημα πρὶν ἀπὸ τὴν ἀπάντηση. Κάποιοι γενικότεροι λόγοι ποὺ ἕχουν νὰ κάνουν μὲ τὸ περιεχόμενο τῶν δημοκρατικῶν μας φρονημάτων καὶ τὴ δημοκρατική μας διαπαιδαγώγηση — ποὺ δὲν εἶναι ἀπὸ τὰ μικρότερα καθήκοντα τῶν ἐκπαιδευτικῶν —, κάποιοι λόγοι σήμερα, εἰδικὰ σήμερα, στὸ κλίμα τοῦ γενικοῦ κυβερνητικοῦ αὐταρχισμοῦ, έπιβάλλουν νὰ ἀρνηθοῦμε κατηγορηματικὰ τὰ τετελεσμένα γεγονότα, νὰ ἀρνηθοῦμε τὶς πραγματικότητες ποὺ διαμορφώνονται χάρη στὴ διαδικασία τῶν τετελεσμένων γεγονότων, νὰ ἀρνηθοῦμε τὸν ἑτεροκαθορισμὸ τῶν ἀνθρώπων.

Πέμπτη, Μαρτίου 17, 2016

Δημήτρης Κανελλόπουλος Ὁ Alexandru Vlad μᾶς ἀποχαιρετᾶ μὲ στίχους

Δημήτρης Κανελλόπουλος
Ὁ  Alexandru Vlad μᾶς ἀποχαιρετᾶ μὲ στίχους

Μετάφραση ἀπό τὴν Ρουμανική: Δημήτρης Κανελλόπουλος

Ἀναδημοσίευση ἀπὸ τὸ περιοδικὸ Ὀροπέδιο, τεῦχος 15, Καλοκαίρι 2015
 

Συχνά, ἀκόμη κι ὅταν μιλοῦμε γιὰ ἕναν δικό μας ἄνθρωπο, ὑπάρχει περίπτωση νὰ μὴν εἴμαστε πληροφορημένοι καλὰ γιὰ ὅλες τὶς δραστηριότητές του. Αὐτὸ μοῦ συνέβη στὴν περίπτωση τοῦ ἀγαπημένου μου φίλου Alexandru (Sandu) Vlad! Γνώριζα ὅτι εἶναι ἕνας παθιασμένος πεζογράφος. Ἀφιερωμένος στὸ διήγημα, τὸ ὁποῖο δὲν πρόδωσε ποτέ. Ἀγνοοῦσα ὅμως τὸ γεγονὸς ὅτι γράφει καὶ ποιήματα.
Ὅταν τὴν Κυριακὴ 15 Μαρτίου 2015, πρωί-πρωὶ ἔλαβα ἕνα mail ποὺ μοῦ ἔφερνε τὸ ἄσχημο νέο, σοκαρισμένος, ἂν καὶ δὲν ὑπῆρχε περίπτωση νὰ μοῦ κάνει φάρσα ὁ καλὸς φίλος ποὺ μὲ ἐνημέρωσε, ἄρχισα νὰ ψάχνω στὸ Διαδίκτυο γιὰ νὰ ἐπιβεβαιώσω τὴν πληροφορία.
Ἡ εἴδηση βρισκόταν ἤδη σὲ πολλὰ sites ἐφημερίδων: Ἔσβησε ὁ Alexandru Vlad… Δὲν ἤθελα νὰ τὸ πιστέψω καὶ συνέχιζα ἐν πλήρει συγχύσει νὰ ψάχνω… Αἴφνης, τὸ περιοδικὸ Vatra, τοῦ ὁποίου ὁ Al. V. ὑπῆρξε ἐπὶ χρόνια βασικὸς συνεργάτης καὶ τὸ ὁποῖο ἐκδίδεται στὸν γειτονικὸ νομὸ πρὸς τὸ Cluj, στὸ Targu Mures, ἀντὶ μνημοσύνου, δημοσίευε κατ’ ἀποκλειστικότητα καὶ γιὰ πρώτη φορὰ 15 ποιήματα ποὺ εἶχε στείλει ὁ Sandu, λίγες μέρες πρὶν τὴν ἀναπάντεχη ἀναχώρησή του. Ἤξερα, ὅπως προεῖπα, ὅτι ὁ Sandu εἶναι ὁ μαὶτρ τοῦ σύγχρονου ρουμανικοῦ διηγήματος, ὁ πεζογράφος μὲ τὴν διεισδυτικὴ καὶ καίρια ματιὰ κάτω ἀπὸ τὴν ἐπιφάνεια τῶν πραγμάτων. Ποτὲ δὲν μοῦ ἀνέφερε αὐτήν του τὴν ἰδιότητα!
Διαβάζοντάς τα συγκινήθηκα πολύ. Θέλησα νὰ οὐρλιάξω γιὰ τὴν ἀδικία νὰ φύγει ὁ Sandu κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπο. Ἀναπάντεχα καὶ τόσο ξαφνικά. Αἰσθάνθηκα σὰν νὰ τὸν ἔβλεπα μπροστά μου. Αὐτὸν τὸν τρυφερὸ φίλο, τὸν ἀδελφό, τὸν ἐπίμονο ἐχθρό του ὁλοκληρωτισμοῦ, τὸν ἀσυμβίβαστο ἄνθρωπο ποὺ δὲν ἐπεδίωξε ποτὲ νὰ προσεγγίσει καμιὰ ἐξουσία… Αὐτὸν τὸν εὐαίσθητο παρατηρητὴ τῶν ἀνεπαίσθητων καταστάσεων τοῦ «ἁπλοῦ» καὶ τοῦ «καθημερινοῦ». Τὸν θαμώνα τῆς Arizona, τὸν ὀργισμένο ροκὰ τῶν Βαλκανίων, τὸν μοναχικὸ καουμπόυ τῆς Τρανσυλβανίας καὶ τῆς ἀγαπημένης πόλης τοῦ Cluj.
Τὰ μετέφρασα καὶ τὰ 15. Λόγῳ μιᾶς ἐσωτερικῆς ἀνάγκης. Νὰ γνωρίσει τὸ ἑλληνικὸ κοινὸ αὐτὸν τὸν εὐαίσθητο ἄνθρωπο. Τὸν κοσμοπολίτη καὶ ταυτόχρονα «ἀναχωρητή». Τὸν μοναχικὸ περιπατητὴ τῶν Munţi Apuşeni. Τὸν φίλο τοῦ ποιητῆ Teofil Rachiteanu, στὴν καλύβα τοῦ ὁποίου εὕρισκε καταφύγιο… Τὸν ἐξερευνητὴ τῶν βουνῶν καὶ τῶν μακρινῶν τόπων… Τὸν λάτρη τῶν Muntele Vladeasa, ὅπου ἐπισκεπτόταν τὸ μετεωρολογικὸ ἀστεροσκοπεῖο, ἢ τὸν μοναδικὸ ἐραστὴ τῆς Κοιλάδας  Miresei, τῶν Σπηλαίων τῆς (Peștera) Scărișoara τῆς Râpa Galbenă
Τὸν ἀκριβό μου φίλο, Alexandru (Sandu) Vlad…                       

Καλὸ δρόμο φίλε…


Alexandru Vlad
Ποίημα

καὶ τὴν εἶδα. ἡ μέρα στὸ μεγάλο φῶς της,
πάνω στὸ κάρο της τὸ ὁποῖο σέρνει ὁ κάπρος ἐκείνη ποὺ ἐρχόταν ἀπ’ τὸ δάσος
κι ἔκανε τόσο δρόμο, γιὰ νὰ τὴν ἀκούσω, μέσα σ’ ἕναν θόρυβο ἀπόκοσμο. τὸ μαλλὶ μαῦρο κομμένο κοντὸ
καὶ μάτια φωτεινά, τὰ πόδια γυμνὰ πονοῦν στὸν ἄνεμο βαδίζοντας. λευκὰ καὶ δυνατά,
τὸ φόρεμα ἀνεμίζοντας λεπτὸ καὶ μαῦρο, τὰ στήθη στητά,
μπλούζα στὸ χρῶμα τοῦ σταριοῦ, λαιμὸς σηκωμένος μὲ περηφάνια. Πλάι της ἐκεῖνο  τὸ παιδὶ
ποὺ κρατοῦσε τὰ γκέμια, ξανθὸ καὶ σβησμένο, σχεδὸν ὠχρό,
συρρικνωμένο μές στὸν δρόμο τὸν ὁποῖο τὸ κάρο περίπου εἶχε χαθεῖ.
σηκώθηκα νὰ δῶ καλύτερα καὶ ἔνιωσα πὼς ὅλα τα κύτταρα τοῦ σώματός μου
ἄλλαζαν ἐπὶ τόπου, ἀνανεώνονταν, σὰν σὲ μετάγγιση μαγνητικὴ. Μοῦ ἔριξε μιὰ ματιά,
κοντὰ στὴ διασταύρωση, κι ἔτσι ἐκείνη τὴ στιγμὴ
εἶμαι σίγουρος ὅτι μὲ ἀναγνώρισε. τί ἔκπληξη:
πῶς μπορεῖ νὰ ἀναγνωρίσεις κάποιον ποὺ δὲν ἔχεις δεῖ ποτέ. τὴν σπίθα ποὺ ἐνεργοποιεῖται κάθε φορὰ ἤθελα νὰ δῶ.
καὶ εἶδα ἔκπληκτος ὅτι ἕνα παράξενο ζευγάρι, ξαφνικὰ μὲ τὴν ἀνατολὴ τοῦ ἡλίου,
ἀναχωροῦσε, καὶ ξαφνικὰ φάνηκε ἡ γῆ ὅλο καὶ πιὸ πολὺ νὰ περιστρέφεται μαζί μου.
Ἄρχισα τοὺς ὑπολογισμούς. Ναί, ἂν μετὰ τὸ θάνατό της
ξαναγεννιόταν μιὰ φορά, ἔπρεπε νὰ ἔχει τώρα τὴν ἴδια ἡλικία. Πῶς ἀλλιῶς;
Πῶς ἀλλιῶς νὰ ἐξηγήσει κανεὶς τὰ ἀνεξήγητα;
αὐτὸ διήρκεσε ἀρκετὰ δευτερόλεπτα καὶ ἡ γῆ ἀρνήθηκε νὰ ἐπαναλάβει
τὴν περιστροφική της κίνηση, ἐκείνη ποὺ μᾶς δίνει τὴν αἴσθηση τῆς ἰσορροπίας.
ὁ Θεὸς δὲν ἀστειεύεται. αὐτὸς εἶναι ὁ τόπος, ποὺ ἀπὸ χρόνια προσμένω,
ἐπιδιορθώνοντας ἀδέξια τὰ ἀντικείμενα ποὺ φτάνουν στὰ χέρια μου. μὲ πλημμυρίζει μιὰ θερμότητα.
καὶ σιγὰ-σιγὰ παρεισφρύει  στὴν ψυχή μου ἡ συντριπτικὴ αἴσθηση
ὅτι ὅλη μου ἡ ζωή, ἀπὸ τότε μέχρι σήμερα, μὲ ὅλα τα ἐπιτεύγματά της,
μὲ τὶς πολλὲς βεβαιότητες, τὴν οἰκογένεια, τὰ παιδιὰ γιὰ τὰ ὁποῖα εἶμαι τόσο συχνὰ ὑπερήφανος,
οἱ ἔξοδοι στὸν κόσμο, κάποιες βραδιὲς ἐπιβεβαιώσεων
ἡ ἀναγνώριση κάποιων ἀκαδημαϊκῶν προσόντων,
τὸ σπίτι στὸ ὁποῖο ἤλπιζα νὰ βρῶ τὴν ἡσυχία μου, ὅλα μὰ ὅλα, στὴν ἀλληλουχία τους,
δὲν εἶναι τίποτα, παρὰ μονάχα μιὰ ζωὴ ἀπὸ δεύτερο χέρι.
ποὺ ἴσως καὶ νὰ μοῦ τὴν ἁρπάξει  μ’ ἕνα νεῦμα ἀδιόρατο τὸ φῶς πίσω ἀπ’ τὰ κρυμμένα πράγματα.


Τρίτη, Νοεμβρίου 24, 2015

Ἡ Gwendolyn Brooks πρώτη φορὰ στὰ ἑλληνικά



  Gwendolyn Brooks*
(1917-2000) 
πρώτη φορὰ στὰ ἑλληνικά



Ἐπιλογὴ-Εἰσαγωγὴ- Ἀπόδοση: Ἄννα Κουστινούδη
Προδημοσίευση ἀπὸ τὸ 16ο τεῦχος 
τοῦ περιοδικοῦ Ὀροπέδιο  ποὺ θὰ κυκλοφορήσει 
στὶς 10 Δεκεμβρίου 2015

Ἡ τρελὴ (1960)


Τοῦ Μάη τραγούδι δὲν τραγουδῶ

Ὅτι εὔθυμο πρέπει νὰ εἶναι

Νοέμβρη θὲ νὰ καρτερῶ

Γκρίζο τραγούδι γιὰ νὰ πῶ.



Νοέμβρη θὲ νὰ καρτερῶ

Αὐτὸς εἶναι ὁ καιρός μου

στὴν παγωμένη νύχτα ἔξω νὰ βγῶ

Φριχτὰ νὰ τραγουδῶ.



Κι ἐπίμονα ὅλα τὰ μικρὰ

Θὰ μὲ κοιτοῦν, θὰ λένε

Νά, τούτη ἐδῶ εἶναι ἡ τρελὴ

Ποὺ τὸ τραγούδι τοῦ Μάη ἀρνιέται.

*...Θεωρεῖται στὶς μέρες μας μία ἀπὸ τὶς πιὸ σημαντικὲς φωνὲς τῆς Ἀφροαμερικανικῆς λογοτεχνίας, ἐνῶ τὸ ἔργο της ἔχει μεταφραστεῖ σὲ πολλὲς γλῶσσες, ἀλλὰ ὄχι στὰ Ἑλληνικά. «Ὅταν τὴ διαβάζεις,» σημειώνει ἡ Ἄλις Γουόκερ στὴ συνέντευξή της, «εἶναι σὰ νὰ αἰσθάνεσαι ὁλόκληρο τὸ πνευματικό σου παρελθὸν νὰ αἰωρεῖται μέσα στὸ λαιμό σου.